مشتمل بر آيات فراوان نازل مىشد ، و هر گاه قسمتى از سوره‌اى بر آن حضرت نازل مىشد ، بعضى از كسانى را كه نزد آن حضرت كتابت مىكردند ، فرا مىخواند ، و مىفرمود : اين قسمت را در سوره‌اى كه فلان و فلان مطلب در آن ياد شده است ، بگذاريد . سورهء انفال از نخستين سوره‌هاى نازل شده در مدينه بود و برائت از آخرين قسمتهاى نازل شدهء قرآن بود ، و مضمون آن دو به يكديگر شبيه بود ، گمان كردم كه برائت دنبالهء انفال باشد . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نيز از دنيا رفت و براى ما بيان نفرمود كه اين سوره دنبالهء آن سوره است . به اين جهت ، آن دو را قرين يكديگر گردانيدم ، و بين آن دو سطر بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ننوشتم ، و آن دو را در رديف سبع طوال قرار دادم » . « 1 » طبرى و ابن عساكر از شعبى روايت كرده‌اند كه گفت : « در عهد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله 6 تن از انصار : ابىّ بن كعب ، زيد بن ثابت ، معاذ بن جبل ، ابو درداء ، سعيد بن عبيد ، و ابو زيد ، قرآن را جمع كردند ؛ مجمع بن جارية نيز همهء قرآن را فرا گرفته بود ، جز دو يا سه سوره » « 2 » . از قتاده روايت شده است كه گفت : « از انس بن مالك پرسيدم : در عهد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چه كسانى قرآن را جمع كردند ؟ گفت : چهار تن ، كه همه از انصار بودند : ابى بن كعب ، معاذ بن جبل ، زيد بن ثابت و ابو زيد » « 3 » . از مسروق روايت كرده‌اند كه گفت : « عبد الله بن عمر از عبد الله بن مسعود ياد كرد و گفت : همچنان دوستش دارم . از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مىفرمود : قرآن را از اين چهار

--> ( 1 ) منتخب كنز العّمال ، 2 / 48 ( 2 ) كنز العمّال ، 2 / 589 ( 3 ) صحيح بخارى ، « باب القّراء من اصحاب النّبى ( ص ) » ، 6 / 202